प्रथमः पादः

स्मृत्यनवकाशदोषप्रसङ्ग इति चेन्नान्यस्मृत्यनवकाशदोषप्रसङ्गात् ॥ १ ॥

smṛtyanavakāśadoṣaprasaṅga iti cennānyasmṛtyanavakāśadoṣaprasaṅgāt || 1 ||

इतरेषां चानुपलब्धेः ॥ २ ॥

itareṣāṃ cānupalabdheḥ || 2 ||

एतेन योगः प्रत्युक्तः ॥ ३ ॥

etena yogaḥ pratyuktaḥ || 3 ||

न विलक्षणत्वादस्य तथात्वं च शब्दात् ॥ ४ ॥

na vilakṣaṇatvādasya tathātvaṃ ca śabdāt || 4 ||

अभिमानिव्यपदेशस्तु विशेषानुगतिभ्याम् ॥ ५ ॥

abhimānivyapadeśastu viśeṣānugatibhyām || 5 ||

दृश्यते तु ॥ ६ ॥

dṛśyate tu || 6 ||

असदिति चेन्न प्रतिषेधमात्रत्वात् ॥ ७ ॥

asaditi cenna pratiṣedhamātratvāt || 7 ||

अपीतौ तद्वत्प्रसङ्गादसमञ्जसम् ॥ ८ ॥

apītau tadvatprasaṅgādasamañjasam || 8 ||

न तु दृष्टान्तभावात् ॥ ९ ॥

na tu dṛṣṭāntabhāvāt || 9 ||

स्वपक्षदोषाच्च ॥ १० ॥

svapakṣadoṣācca || 10 ||

तर्काप्रतिष्ठानादप्यन्यथानुमेयमिति चेदेवमप्यविमोक्षप्रसङ्गः ॥ ११ ॥

tarkāpratiṣṭhānādapyanyathānumeyamiti cedevamapyavimokṣaprasaṅgaḥ || 11 ||

एतेन शिष्टापरिग्रहा अपि व्याख्याताः ॥ १२ ॥

etena śiṣṭāparigrahā api vyākhyātāḥ || 12 ||

भोक्त्रापत्तेरविभागश्चेत्स्याल्लोकवत् ॥ १३ ॥

bhoktrāpatteravibhāgaścetsyāllokavat || 13 ||

तदनन्यत्वमारम्भणशब्दादिभ्यः ॥ १४ ॥

tadananyatvamārambhaṇaśabdādibhyaḥ || 14 ||

भावे चोपलब्धेः ॥ १५ ॥

bhāve copalabdheḥ || 15 ||

सत्त्वाच्चावरस्य ॥ १६ ॥

sattvāccāvarasya || 16 ||

असद्व्यपदेशान्नेति चेन्न धर्मान्तरेण वाक्यशेषात् ॥ १७ ॥

asadvyapadeśānneti cenna dharmāntareṇa vākyaśeṣāt || 17 ||

युक्तेः शब्दान्तराच्च ॥ १८ ॥

yukteḥ śabdāntarācca || 18 ||

पटवच्च ॥ १९ ॥

paṭavacca || 19 ||

यथा च प्राणादि ॥ २० ॥

yathā ca prāṇādi || 20 ||

इतरव्यपदेशाद्धिताकरणादिदोषप्रसक्तिः ॥ २१ ॥

itaravyapadeśāddhitākaraṇādidoṣaprasaktiḥ || 21 ||

अधिकं तु भेदनिर्देशात् ॥ २२ ॥

adhikaṃ tu bhedanirdeśāt || 22 ||

अश्मादिवच्च तदनुपपत्तिः ॥ २३ ॥

aśmādivacca tadanupapattiḥ || 23 ||

उपसंहारदर्शनान्नेति चेन्न क्षीरवद्धि ॥ २४ ॥

upasaṃhāradarśanānneti cenna kṣīravaddhi || 24 ||

देवादिवदपि लोके ॥ २५ ॥

devādivadapi loke || 25 ||

कृत्स्नप्रसक्तिर्निरवयवत्वशब्दकोपो वा ॥ २६ ॥

kṛtsnaprasaktirniravayavatvaśabdakopo vā || 26 ||

श्रुतेस्तु शब्दमूलत्वात् ॥ २७ ॥

śrutestu śabdamūlatvāt || 27 ||

आत्मनि चैवं विचित्राश्च हि ॥ २८ ॥

ātmani caivaṃ vicitrāśca hi || 28 ||

स्वपक्षदोषाच्च ॥ २९ ॥

svapakṣadoṣācca || 29 ||

सर्वोपेता च तद्दर्शनात् ॥ ३० ॥

sarvopetā ca taddarśanāt || 30 ||

विकरणत्वान्नेति चेत्तदुक्तम् ॥ ३१ ॥

vikaraṇatvānneti cettaduktam || 31 ||

न प्रयोजनवत्त्वात् ॥ ३२ ॥

na prayojanavattvāt || 32 ||

लोकवत्तु लीलाकैवल्यम् ॥ ३३ ॥

lokavattu līlākaivalyam || 33 ||

वैषम्यनैर्घृण्ये न सापेक्षत्वात्तथाहि दर्शयति ॥ ३४ ॥

vaiṣamyanairghṛṇye na sāpekṣatvāttathāhi darśayati || 34 ||

न कर्माविभागादिति चेन्नानादित्वात् ॥ ३५ ॥

na karmāvibhāgāditi cennānāditvāt || 35 ||

उपपद्यते चाप्युपलभ्यते च ॥ ३६ ॥

upapadyate cāpyupalabhyate ca || 36 ||

सर्वधर्मोपपत्तेश्च ॥ ३७ ॥

sarvadharmopapatteśca || 37 ||

इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य

iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya