तृतीयः पादः

न वियदश्रुतेः ॥ १ ॥

na viyadaśruteḥ || 1 ||

अस्ति तु ॥ २ ॥

asti tu || 2 ||

गौण्यसम्भवात् ॥ ३ ॥

gauṇyasambhavāt || 3 ||

शब्दाच्च ॥ ४ ॥

śabdācca || 4 ||

स्याच्चैकस्य ब्रह्मशब्दवत् ॥ ५ ॥

syāccaikasya brahmaśabdavat || 5 ||

प्रतिज्ञाऽहानिरव्यतिरेकाच्छब्देभ्यः ॥ ६ ॥

pratijñā'hāniravyatirekācchabdebhyaḥ || 6 ||

यावद्विकारं तु विभागो लोकवत् ॥ ७ ॥

yāvadvikāraṃ tu vibhāgo lokavat || 7 ||

एतेन मातरिश्वा व्याख्यातः ॥ ८ ॥

etena mātariśvā vyākhyātaḥ || 8 ||

असम्भवस्तु सतोऽनुपपत्तेः ॥ ९ ॥

asambhavastu sato'nupapatteḥ || 9 ||

तेजोऽतस्तथाह्याह ॥ १० ॥

tejo'tastathāhyāha || 10 ||

आपः ॥ ११ ॥

āpaḥ || 11 ||

पृथिव्यधिकाररूपशब्दान्तरेभ्यः ॥ १२ ॥

pṛthivyadhikārarūpaśabdāntarebhyaḥ || 12 ||

तदभिध्यानादेव तु तल्लिङ्गात्सः ॥ १३ ॥

tadabhidhyānādeva tu talliṅgātsaḥ || 13 ||

विपर्ययेण तु क्रमोऽत उपपद्यते च ॥ १४ ॥

viparyayeṇa tu kramo'ta upapadyate ca || 14 ||

अन्तरा विज्ञानमनसी क्रमेण तल्लिङ्गादिति चेन्नाविशेषात् ॥ १५ ॥

antarā vijñānamanasī krameṇa talliṅgāditi cennāviśeṣāt || 15 ||

चराचरव्यपाश्रयस्तु स्यात्तद्व्यपदेशो भाक्तस्तद्भावभावित्वात् ॥ १६ ॥

carācaravyapāśrayastu syāttadvyapadeśo bhāktastadbhāvabhāvitvāt || 16 ||

नात्माऽश्रुतेर्नित्यत्वाच्च ताभ्यः ॥ १७ ॥

nātmā'śruternityatvācca tābhyaḥ || 17 ||

ज्ञोऽत एव ॥ १८ ॥

jño'ta eva || 18 ||

उत्क्रान्तिगत्यागतीनाम् ॥ १९ ॥

utkrāntigatyāgatīnām || 19 ||

स्वात्मना चोत्तरयोः ॥ २० ॥

svātmanā cottarayoḥ || 20 ||

नाणुरतच्छ्रुतेरिति चेन्नेतराधिकारात् ॥ २१ ॥

nāṇuratacchruteriti cennetarādhikārāt || 21 ||

स्वशब्दोन्मानाभ्यां च ॥ २२ ॥

svaśabdonmānābhyāṃ ca || 22 ||

अविरोधश्चन्दनवत् ॥ २३ ॥

avirodhaścandanavat || 23 ||

अवस्थितिवैशेष्यादिति चेन्नाभ्युपगमाद्धृदि हि ॥ २४ ॥

avasthitivaiśeṣyāditi cennābhyupagamāddhṛdi hi || 24 ||

गुणाद्वा लोकवत् ॥ २५ ॥

guṇādvā lokavat || 25 ||

व्यतिरेको गन्धवत् ॥ २६ ॥

vyatireko gandhavat || 26 ||

तथा च दर्शयति ॥ २७ ॥

tathā ca darśayati || 27 ||

पृथगुपदेशात् ॥ २८ ॥

pṛthagupadeśāt || 28 ||

तद्गुणसारत्वात्तु तद्व्यपदेशः प्राज्ञवत् ॥ २९ ॥

tadguṇasāratvāttu tadvyapadeśaḥ prājñavat || 29 ||

यावदात्मभावित्वाच्च न दोषस्तद्दर्शनात् ॥ ३० ॥

yāvadātmabhāvitvācca na doṣastaddarśanāt || 30 ||

पुंस्त्वादिवत्त्वस्य सतोऽभिव्यक्तियोगात् ॥ ३१ ॥

puṃstvādivattvasya sato'bhivyaktiyogāt || 31 ||

नित्योपलब्ध्यनुपलब्धिप्रसङ्गोऽन्यतरनियमो वान्यथा ॥ ३२ ॥

nityopalabdhyanupalabdhiprasaṅgo'nyataraniyamo vānyathā || 32 ||

कर्ता शास्त्रार्थवत्त्वात् ॥ ३३ ॥

kartā śāstrārthavattvāt || 33 ||

विहारोपदेशात् ॥ ३४ ॥

vihāropadeśāt || 34 ||

उपादानात् ॥ ३५ ॥

upādānāt || 35 ||

व्यपदेशाच्च क्रियायां न चेन्निर्देशविपर्ययः ॥ ३६ ॥

vyapadeśācca kriyāyāṃ na cennirdeśaviparyayaḥ || 36 ||

उपलब्धिवदनियमः ॥ ३७ ॥

upalabdhivadaniyamaḥ || 37 ||

शक्तिविपर्ययात् ॥ ३८ ॥

śaktiviparyayāt || 38 ||

समाध्यभावाच्च ॥ ३९ ॥

samādhyabhāvācca || 39 ||

यथा च तक्षोभयथा ॥ ४० ॥

yathā ca takṣobhayathā || 40 ||

परात्तु तच्छ्रुतेः ॥ ४१ ॥

parāttu tacchruteḥ || 41 ||

कृतप्रयत्नापेक्षस्तु विहितप्रतिषिद्धावैयर्थ्यादिभ्यः ॥ ४२ ॥

kṛtaprayatnāpekṣastu vihitapratiṣiddhāvaiyarthyādibhyaḥ || 42 ||

अंशो नानाव्यपदेशादन्यथा चापि दाशकितवादित्वमधीयत एके ॥ ४३ ॥

aṃśo nānāvyapadeśādanyathā cāpi dāśakitavāditvamadhīyata eke || 43 ||

मन्त्रवर्णाच्च ॥ ४४ ॥

mantravarṇācca || 44 ||

अपि च स्मर्यते ॥ ४५ ॥

api ca smaryate || 45 ||

प्रकाशादिवन्नैवं परः ॥ ४६ ॥

prakāśādivannaivaṃ paraḥ || 46 ||

स्मरन्ति च ॥ ४७ ॥

smaranti ca || 47 ||

अनुज्ञापरिहारौ देहसम्बन्धाज्ज्योतिरादिवत् ॥ ४८ ॥

anujñāparihārau dehasambandhājjyotirādivat || 48 ||

असन्ततेश्चाव्यतिकरः ॥ ४९ ॥

asantateścāvyatikaraḥ || 49 ||

आभास एव च ॥ ५० ॥

ābhāsa eva ca || 50 ||

अदृष्टानियमात् ॥ ५१ ॥

adṛṣṭāniyamāt || 51 ||

अभिसन्ध्यादिष्वपि चैवम् ॥ ५२ ॥

abhisandhyādiṣvapi caivam || 52 ||

प्रदेशादिति चेन्नान्तर्भावात् ॥ ५३ ॥

pradeśāditi cennāntarbhāvāt || 53 ||

इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य

iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya