द्वादशोऽध्यायः

अर्जुन उवाच —

एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।  
ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः ॥ १ ॥

arjuna uvāca —

evaṃ satatayuktā ye bhaktāstvāṃ paryupāsate |  
ye cāpyakṣaramavyaktaṃ teṣāṃ ke yogavittamāḥ || 1 ||

श्रीभगवानुवाच —

मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।  
श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः ॥ २ ॥

śrībhagavānuvāca —

mayyāveśya mano ye māṃ nityayuktā upāsate |  
śraddhayā parayopetāste me yuktatamā matāḥ || 2 ||

ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते ।  
सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम् ॥ ३ ॥

ye tvakṣaramanirdeśyamavyaktaṃ paryupāsate |  
sarvatragamacintyaṃ ca kūṭasthamacalaṃ dhruvam || 3 ||

सन्नियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।  
ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः ॥ ४ ॥

sanniyamyendriyagrāmaṃ sarvatra samabuddhayaḥ |  
te prāpnuvanti māmeva sarvabhūtahite ratāḥ || 4 ||

क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् ।  
अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते ॥ ५ ॥

kleśo'dhikatarasteṣāmavyaktāsaktacetasām |  
avyaktā hi gatirduḥkhaṃ dehavadbhiravāpyate || 5 ||

ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि सन्न्यस्य मत्पराः ।  
अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते ॥ ६ ॥

ye tu sarvāṇi karmāṇi mayi sannyasya matparāḥ |  
ananyenaiva yogena māṃ dhyāyanta upāsate || 6 ||

तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।  
भवामि न चिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम् ॥ ७ ॥

teṣāmahaṃ samuddhartā mṛtyusaṃsārasāgarāt |  
bhavāmi na cirātpārtha mayyāveśitacetasām || 7 ||

मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।  
निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः ॥ ८ ॥

mayyeva mana ādhatsva mayi buddhiṃ niveśaya |  
nivasiṣyasi mayyeva ata ūrdhvaṃ na saṃśayaḥ || 8 ||

अथ चित्तं समाधातुं  
न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।  
अभ्यासयोगेन ततो  
मामिच्छाप्तुं धनञ्जय ॥ ९ ॥

atha cittaṃ samādhātuṃ  
na śaknoṣi mayi sthiram |  
abhyāsayogena tato  
māmicchāptuṃ dhanañjaya || 9 ||

अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि  
मत्कर्मपरमो भव ।  
मदर्थमपि कर्माणि  
कुर्वन्सिद्धिमवाप्स्यसि ॥ १० ॥

abhyāse'pyasamartho'si  
matkarmaparamo bhava |  
madarthamapi karmāṇi  
kurvansiddhimavāpsyasi || 10 ||

अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।  
सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान् ॥ ११ ॥

athaitadapyaśakto'si kartuṃ madyogamāśritaḥ |  
sarvakarmaphalatyāgaṃ tataḥ kuru yatātmavān || 11 ||

श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते ।  
ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम् ॥ १२ ॥

śreyo hi jñānamabhyāsājjñānāddhyānaṃ viśiṣyate |  
dhyānātkarmaphalatyāgastyāgācchāntiranantaram || 12 ||

अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।  
निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी ॥ १३ ॥

adveṣṭā sarvabhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca |  
nirmamo nirahaṅkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī || 13 ||

सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।  
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ १४ ॥

santuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ |  
mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaḥ sa me priyaḥ || 14 ||

यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।  
हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः ॥ १५ ॥

yasmānnodvijate loko lokānnodvijate ca yaḥ |  
harṣāmarṣabhayodvegairmukto yaḥ sa ca me priyaḥ || 15 ||

अनपेक्षः शुचिर्दक्ष  
उदासीनो गतव्यथः ।  
सर्वारम्भपरित्यागी  
यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ १६ ॥

anapekṣaḥ śucirdakṣa  
udāsīno gatavyathaḥ |  
sarvārambhaparityāgī  
yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ || 16 ||

यो न हृष्यति न द्वेष्टि  
न शोचति न काङ्क्षति ।  
शुभाशुभपरित्यागी  
भक्तिमान्यः स मे प्रियः ॥ १७ ॥

yo na hṛṣyati na dveṣṭi  
na śocati na kāṅkṣati |  
śubhāśubhaparityāgī  
bhaktimānyaḥ sa me priyaḥ || 17 ||

समः शत्रौ च मित्रे च  
तथा मानापमानयोः ।  
शीतोष्णसुखदुःखेषु  
समः सङ्गविवर्जितः ॥ १८ ॥

samaḥ śatrau ca mitre ca  
tathā mānāpamānayoḥ |  
śītoṣṇasukhaduḥkheṣu  
samaḥ saṅgavivarjitaḥ || 18 ||

तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित् ।  
अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः ॥ १९ ॥

tulyanindāstutirmaunī santuṣṭo yena kenacit |  
aniketaḥ sthiramatirbhaktimānme priyo naraḥ || 19 ||

ये तु धर्म्यामृतमिदं  
यथोक्तं पर्युपासते ।  
श्रद्दधाना मत्परमा  
भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः ॥ २० ॥

ye tu dharmyāmṛtamidaṃ  
yathoktaṃ paryupāsate |  
śraddadhānā matparamā  
bhaktāste'tīva me priyāḥ || 20 ||

इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य
श्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये द्वादशोऽध्यायः ॥

iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya
śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau śrīmadbhagavadgītābhāṣye dvādaśo'dhyāyaḥ ||