द्वितीयः खण्डः

देवासुरा ह वै यत्र संयेतिरे उभये प्राजापत्यास्तद्ध देवा
उद्गीथमाजह्रुरनेनैनानभिभविष्याम इति ॥
१ ॥

devāsurā ha vai yatra saṃyetire ubhaye prājāpatyāstaddha devā
udgīthamājahruranenainānabhibhaviṣyāma iti ||
1 ||

ते ह नासिक्यं प्राणमुद्गीथमुपासाञ्चक्रिरे तꣳ हासुराः पाप्मना
विविधुस्तस्मात्तेनोभयं जिघ्रति सुरभि च दुर्गन्धि
च पाप्मना ह्येष विद्धः ॥ २ ॥

te ha nāsikyaṃ prāṇamudgīthamupāsāñcakrire tam̐ hāsurāḥ pāpmanā
vividhustasmāttenobhayaṃ jighrati surabhi ca durgandhi
ca pāpmanā hyeṣa viddhaḥ || 2 ||

अथ ह वाचमुद्गीथमुपासाञ्चक्रिरे तां हासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तयोभयं
वदति सत्यं चानृतं च पाप्मना ह्येषा विद्धा ॥ ३ ॥

atha ha vācamudgīthamupāsāñcakrire tāṃ hāsurāḥ pāpmanā vividhustasmāttayobhayaṃ
vadati satyaṃ cānṛtaṃ ca pāpmanā hyeṣā viddhā || 3 ||

अथ ह चक्षुरुद्गीथमुपासाञ्चक्रिरे तद्धासुराः पाप्मना
विविधुस्तस्मात्तेनोभयं पश्यति
दर्शनीयं चादर्शनीयं च पाप्मना ह्येतद्विद्धम् ॥ ४ ॥

atha ha cakṣurudgīthamupāsāñcakrire taddhāsurāḥ pāpmanā
vividhustasmāttenobhayaṃ paśyati
darśanīyaṃ cādarśanīyaṃ ca pāpmanā hyetadviddham || 4 ||

अथ ह श्रोत्रमुद्गीथमुपासाञ्चक्रिरे तद्धासुराः पाप्मना
विविधुस्तस्मात्तेनोभयं शृणोति
श्रवणीयं चाश्रवणीयं च पाप्मना ह्येतद्विद्धम् ॥ ५ ॥

atha ha śrotramudgīthamupāsāñcakrire taddhāsurāḥ pāpmanā
vividhustasmāttenobhayaṃ śṛṇoti
śravaṇīyaṃ cāśravaṇīyaṃ ca pāpmanā hyetadviddham || 5 ||

अथ ह मन उद्गीथमुपासाञ्चक्रिरे तद्धासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयं
सङ्कल्पते सङ्कल्पनीयं चासङ्कल्पनीयं च पाप्मना ह्येतद्विद्धम् ॥ ६ ॥

atha ha mana udgīthamupāsāñcakrire taddhāsurāḥ pāpmanā vividhustasmāttenobhayaṃ
saṅkalpate saṅkalpanīyaṃ cāsaṅkalpanīyaṃ ca pāpmanā hyetadviddham || 6 ||

अथ ह य एवायं मुख्यः प्राणस्तमुद्गीथमुपासाञ्चक्रिरे तꣳ हासुरा ऋत्वा
विदध्वंसुर्यथाश्मानमाखणमृत्वा विध्वं सेतैवम् ॥ ७ ॥

atha ha ya evāyaṃ mukhyaḥ prāṇastamudgīthamupāsāñcakrire tam̐ hāsurā ṛtvā
vidadhvaṃsuryathāśmānamākhaṇamṛtvā vidhvaṃ setaivam || 7 ||

यथाश्मानमाखणमृत्वा विध्वꣳ सत एवꣳ हैव स विध्वꣳ सते य एवंविदि पापं कामयते
यश्चैनमभिदासति स एषोऽश्माखणः ॥ ८ ॥

yathāśmānamākhaṇamṛtvā vidhvam̐ sata evam̐ haiva sa vidhvam̐ sate ya evaṃvidi pāpaṃ kāmayate
yaścainamabhidāsati sa eṣo'śmākhaṇaḥ || 8 ||

नैवैतेन सुरभि न दुर्गन्धि विजानात्यपहतपाप्मा ह्येष तेन यदश्नाति यत्पिबति
तेनेतरान्प्राणानवति एतमु एवान्ततोऽवित्त्वोत्क्रामति व्याददात्येवान्तत
इति ॥ ९ ॥

naivaitena surabhi na durgandhi vijānātyapahatapāpmā hyeṣa tena yadaśnāti yatpibati
tenetarānprāṇānavati etamu evāntato'vittvotkrāmati vyādadātyevāntata
iti || 9 ||

तꣳ हाङ्गिरा उद्गीथमुपासाञ्चक्र एतमु एवाङ्गिरसं मन्यन्तेऽङ्गानां यद्रसः ॥
१० ॥

tam̐ hāṅgirā udgīthamupāsāñcakra etamu evāṅgirasaṃ manyante'ṅgānāṃ yadrasaḥ ||
10 ||

तेन तꣳ ह बृहस्पतिरुद्गीथमुपासाञ्चक्र एतमु एव बृहस्पतिं मन्यन्ते वाग्घि
बृहती तस्या एष पतिः ॥ ११ ॥

tena tam̐ ha bṛhaspatirudgīthamupāsāñcakra etamu eva bṛhaspatiṃ manyante vāgghi
bṛhatī tasyā eṣa patiḥ || 11 ||

तेन तꣳ हायास्य उद्गीथमुपासाञ्चक्र एतमु एवायास्यं मन्यन्त आस्याद्यदयते ॥
१२ ॥

tena tam̐ hāyāsya udgīthamupāsāñcakra etamu evāyāsyaṃ manyanta āsyādyadayate ||
12 ||

तेन तꣳ ह बको दाल्भ्यो विदाञ्चकार । स ह नैमिशीयानामुद्गाता बभूव स ह
स्मैभ्यः कामानागायति ॥ १३ ॥

tena tam̐ ha bako dālbhyo vidāñcakāra | sa ha naimiśīyānāmudgātā babhūva sa ha
smaibhyaḥ kāmānāgāyati || 13 ||

आगाता ह वै कामानां भवति य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्त इत्यध्यात्मम्
॥ १४ ॥

āgātā ha vai kāmānāṃ bhavati ya etadevaṃ vidvānakṣaramudgīthamupāsta ityadhyātmam
|| 14 ||

इति द्वितीयखण्डभाष्यम् ॥

iti dvitīyakhaṇḍabhāṣyam ||