प्रथमः खण्डः

अथ यदिदमस्मिन्ब्रह्मपुरे दहरं पुण्डरीकं वेश्म
दहरोऽस्मिन्नन्तराकाशस्तस्मिन्यदन्तस्तदन्वेष्टव्यं
तद्वाव विजिज्ञासितव्यमिति ॥ १ ॥

atha yadidamasminbrahmapure daharaṃ puṇḍarīkaṃ veśma
daharo'sminnantarākāśastasminyadantastadanveṣṭavyaṃ
tadvāva vijijñāsitavyamiti || 1 ||

तं चेद्ब्रूयुर्यदिदमस्मिन्ब्रह्मपुरे दहरं पुण्डरीकं वेश्म
दहरोऽस्मिन्नन्तराकाशः किं तदत्र विद्यते
यदन्वेष्टव्यं यद्वाव विजिज्ञासितव्यमिति स ब्रूयात् ॥ २ ॥

taṃ cedbrūyuryadidamasminbrahmapure daharaṃ puṇḍarīkaṃ veśma
daharo'sminnantarākāśaḥ kiṃ tadatra vidyate
yadanveṣṭavyaṃ yadvāva vijijñāsitavyamiti sa brūyāt || 2 ||

यावान्वा अयमाकाशस्तावानेषोऽन्तर्हृदय आकाश उभे अस्मिन्द्यावापृथिवी
अन्तरेव समाहिते उभावग्निश्च वायुश्च सूर्याचन्द्रमसावुभौ
विद्युन्नक्षत्राणि यच्चास्येहास्ति यच्च नास्ति सर्वं
तदस्मिन्समाहितमिति ॥ ३ ॥

yāvānvā ayamākāśastāvāneṣo'ntarhṛdaya ākāśa ubhe asmindyāvāpṛthivī
antareva samāhite ubhāvagniśca vāyuśca sūryācandramasāvubhau
vidyunnakṣatrāṇi yaccāsyehāsti yacca nāsti sarvaṃ
tadasminsamāhitamiti || 3 ||

तं चेद्ब्रूयुरस्मिꣳश्चेदिदं ब्रह्मपुरे सर्वꣳ समाहितꣳ सर्वाणि च भूतानि
सर्वे च कामा यदैतज्जरा वाप्नोति प्रध्वंसते वा किं ततोऽतिशिष्यत इति
॥ ४ ॥

taṃ cedbrūyurasmim̐ścedidaṃ brahmapure sarvam̐ samāhitam̐ sarvāṇi ca bhūtāni
sarve ca kāmā yadaitajjarā vāpnoti pradhvaṃsate vā kiṃ tato'tiśiṣyata iti
|| 4 ||

स ब्रूयान्नास्य जरयैतज्जीर्यति न वधेनास्य हन्यत एतत्सत्यं
ब्रह्मपुरमस्मिन्कामाः समाहिता एष
आत्मापहतपाप्मा विजरो विमृत्युर्विशोको
विजिघत्सोऽपिपासः सत्यकामः सत्यसङ्कल्पो यथा
ह्येवेह प्रजा अन्वाविशन्ति यथानुशासनं यं यमन्तमभिकामा भवन्ति यं जनपदं यं
क्षेत्रभागं तं तमेवोपजीवन्ति ॥ ५ ॥

sa brūyānnāsya jarayaitajjīryati na vadhenāsya hanyata etatsatyaṃ
brahmapuramasminkāmāḥ samāhitā eṣa
ātmāpahatapāpmā vijaro vimṛtyurviśoko
vijighatso'pipāsaḥ satyakāmaḥ satyasaṅkalpo yathā
hyeveha prajā anvāviśanti yathānuśāsanaṃ yaṃ yamantamabhikāmā bhavanti yaṃ janapadaṃ yaṃ
kṣetrabhāgaṃ taṃ tamevopajīvanti || 5 ||

तद्यथेह कर्मजितो लोकः क्षीयत एवमेवामुत्र पुण्यजितो लोकः क्षीयते तद्य
इहात्मानमननुविद्य व्रजन्त्येताꣳश्च सत्यान्कामाꣳस्तेषाꣳ सर्वेषु
लोकेष्वकामचारो भवत्यथ य इहात्मानमनुविद्य व्रजन्त्येताꣳश्च
सत्यान्कामांस्तेषाꣳ सर्वेषु लोकेषु कामचारो भवति ॥
६ ॥

tadyatheha karmajito lokaḥ kṣīyata evamevāmutra puṇyajito lokaḥ kṣīyate tadya
ihātmānamananuvidya vrajantyetām̐śca satyānkāmām̐steṣām̐ sarveṣu
lokeṣvakāmacāro bhavatyatha ya ihātmānamanuvidya vrajantyetām̐śca
satyānkāmāṃsteṣām̐ sarveṣu lokeṣu kāmacāro bhavati ||
6 ||

इति प्रथमखण्डभाष्यम् ॥

iti prathamakhaṇḍabhāṣyam ||