दशमः खण्डः

तद्य इत्थं विदुः । ये चेमेऽरण्ये श्रद्धा तप इत्युपासते
तेऽर्चिषमभिसम्भवन्त्यर्चिषोऽहरह्न
आपूर्यमाणपक्षमापूर्यमाणपक्षाद्यान्षडुदङ्ङेति मासाꣳस्तान् ॥ १ ॥

tadya itthaṃ viduḥ | ye ceme'raṇye śraddhā tapa ityupāsate
te'rciṣamabhisambhavantyarciṣo'harahna
āpūryamāṇapakṣamāpūryamāṇapakṣādyānṣaḍudaṅṅeti māsām̐stān || 1 ||

मासेभ्यः संवत्सरꣳ संवत्सरादादित्यमादित्याच्चन्द्रमसं चन्द्रमसो विद्युतं
तत्पुरुषोऽमानवः स एनान्ब्रह्म गमयत्येष देवयानः पन्था इति ॥ २ ॥

māsebhyaḥ saṃvatsaram̐ saṃvatsarādādityamādityāccandramasaṃ candramaso vidyutaṃ
tatpuruṣo'mānavaḥ sa enānbrahma gamayatyeṣa devayānaḥ panthā iti || 2 ||

अथ य इमे ग्राम इष्टापूर्ते दत्तमित्युपासते ते धूममभिसम्भवन्ति
धूमाद्रात्रिं
रात्रेरपरपक्षमपरपक्षाद्यान्षड्दक्षिणैति
मासांस्तान्नैते संवत्सरमभिप्राप्नुवन्ति ॥ ३ ॥

atha ya ime grāma iṣṭāpūrte dattamityupāsate te dhūmamabhisambhavanti
dhūmādrātriṃ
rātreraparapakṣamaparapakṣādyānṣaḍdakṣiṇaiti
māsāṃstānnaite saṃvatsaramabhiprāpnuvanti || 3 ||

मासेभ्यः पितृलोकं पितृलोकादाकाशमाकाशाच्चन्द्रमसमेष सोमो राजा
तद्देवानामन्नं तं देवा भक्षयन्ति ॥ ४ ॥

māsebhyaḥ pitṛlokaṃ pitṛlokādākāśamākāśāccandramasameṣa somo rājā
taddevānāmannaṃ taṃ devā bhakṣayanti || 4 ||

तस्मिन्यावत्सम्पातमुषित्वाथैतमेवाध्वानं पुनर्निवर्तन्ते
यथेतमाकाशमाकाशाद्वायुं वायुर्भूत्वा
धूमो भवति धूमो भूत्वाभ्रं भवति ॥ ५ ॥

tasminyāvatsampātamuṣitvāthaitamevādhvānaṃ punarnivartante
yathetamākāśamākāśādvāyuṃ vāyurbhūtvā
dhūmo bhavati dhūmo bhūtvābhraṃ bhavati || 5 ||

अभ्रं भूत्वा मेघो भवति मेघो भूत्वा प्रवर्षति त इह व्रीहियवा
ओषधिवनस्पतयस्तिलमाषा इति जायन्तेऽतो वै खलु
दुर्निष्प्रपतरं यो यो ह्यन्नमत्ति यो रेतः सिञ्चति तद्भूय एव भवति
॥ ६ ॥

abhraṃ bhūtvā megho bhavati megho bhūtvā pravarṣati ta iha vrīhiyavā
oṣadhivanaspatayastilamāṣā iti jāyante'to vai khalu
durniṣprapataraṃ yo yo hyannamatti yo retaḥ siñcati tadbhūya eva bhavati
|| 6 ||

तद्य इह रमणीयचरणा अभ्याशो ह यत्ते रमणीयां योनिमापद्येरन्ब्राह्मणयोनिं वा
क्षत्रिययोनिं वा वैश्ययोनिं वाथ य इह कपूयचरणा अभ्याशो ह यत्ते कपूयां
योनिमापद्येरञ्श्वयोनिं वा सूकरयोनिं वा चण्डालयोनिं वा ॥ ७ ॥

tadya iha ramaṇīyacaraṇā abhyāśo ha yatte ramaṇīyāṃ yonimāpadyeranbrāhmaṇayoniṃ vā
kṣatriyayoniṃ vā vaiśyayoniṃ vātha ya iha kapūyacaraṇā abhyāśo ha yatte kapūyāṃ
yonimāpadyerañśvayoniṃ vā sūkarayoniṃ vā caṇḍālayoniṃ vā || 7 ||

अथैतयोः पथोर्न कतरेणचन तानीमानि क्षुद्राण्यसकृतावर्तीनि भूतानि भवन्ति
जायस्व म्रियस्वेत्येतत्तृतीयꣳ स्थानं तेनासौ लोको न सम्पूर्यते
तस्माज्जुगुप्सेत तदेष श्लोकः ॥ ८ ॥

athaitayoḥ pathorna katareṇacana tānīmāni kṣudrāṇyasakṛtāvartīni bhūtāni bhavanti
jāyasva mriyasvetyetattṛtīyam̐ sthānaṃ tenāsau loko na sampūryate
tasmājjugupseta tadeṣa ślokaḥ || 8 ||

स्तेनो हिरण्यस्य सुरां पिबꣳश्च गुरोस्तल्पमावसन्ब्रह्महा चैते पतन्ति
चत्वारः पञ्चमश्चाचरꣳस्तैरिति ॥ ९ ॥

steno hiraṇyasya surāṃ pibam̐śca gurostalpamāvasanbrahmahā caite patanti
catvāraḥ pañcamaścācaram̐stairiti || 9 ||

अथ ह य एतानेवं पञ्चाग्नीन्वेद न सह तैरप्याचरन्पाप्मना लिप्यते शुद्धः
पूतः पुण्यलोको भवति य एवं वेद य एवं वेद ॥ १० ॥

atha ha ya etānevaṃ pañcāgnīnveda na saha tairapyācaranpāpmanā lipyate śuddhaḥ
pūtaḥ puṇyaloko bhavati ya evaṃ veda ya evaṃ veda || 10 ||

इति दशमखण्डभाष्यम् ॥

iti daśamakhaṇḍabhāṣyam ||