त्रयोदशः खण्डः

तस्य ह वा एतस्य हृदयस्य पञ्च देवसुषयः स योऽस्य प्राङ्सुषिः स
प्राणस्तच्चक्षुः स
आदित्यस्तदेतत्तेजोऽन्नाद्यमित्युपासीत
तेजस्व्यन्नादो भवति य एवं वेद ॥ १ ॥

tasya ha vā etasya hṛdayasya pañca devasuṣayaḥ sa yo'sya prāṅsuṣiḥ sa
prāṇastaccakṣuḥ sa
ādityastadetattejo'nnādyamityupāsīta
tejasvyannādo bhavati ya evaṃ veda || 1 ||

अथ योऽस्य दक्षिणः सुषिः स व्यानस्तच्छ्रोत्रꣳ स चन्द्रमास्तदेतच्छ्रीश्च
यशश्चेत्युपासीत श्रीमान्यशस्वी भवति य एवं वेद ॥ २ ॥

atha yo'sya dakṣiṇaḥ suṣiḥ sa vyānastacchrotram̐ sa candramāstadetacchrīśca
yaśaścetyupāsīta śrīmānyaśasvī bhavati ya evaṃ veda || 2 ||

अथ योऽस्य प्रत्यङ्सुषिः सोऽपानः सा
वाक्योऽग्निस्तदेतद्ब्रह्मवर्चसमन्नाद्यमित्युपासीत
ब्रह्मवर्चस्यन्नादो भवति य एवं वेद ॥ ३ ॥

atha yo'sya pratyaṅsuṣiḥ so'pānaḥ sā
vākyo'gnistadetadbrahmavarcasamannādyamityupāsīta
brahmavarcasyannādo bhavati ya evaṃ veda || 3 ||

अथ योऽस्योदङ्सुषिः स समानस्तन्मनः स पर्जन्यस्तदेतत्कीर्तिश्च
व्युष्टिश्चेत्युपासीत कीर्तिमान्व्युष्टिमान्भवति
य एवं वेद ॥ ४ ॥

atha yo'syodaṅsuṣiḥ sa samānastanmanaḥ sa parjanyastadetatkīrtiśca
vyuṣṭiścetyupāsīta kīrtimānvyuṣṭimānbhavati
ya evaṃ veda || 4 ||

अथ योऽस्योर्ध्वः सुषिः स उदानः स वायुः स आकाशस्तदेतदोजश्च
महश्चेत्युपासीतौजस्वी महस्वान्भवति य एवं
वेद ॥ ५ ॥

atha yo'syordhvaḥ suṣiḥ sa udānaḥ sa vāyuḥ sa ākāśastadetadojaśca
mahaścetyupāsītaujasvī mahasvānbhavati ya evaṃ
veda || 5 ||

ते वा एते पञ्च ब्रह्मपुरुषाः स्वर्गस्य लोकस्य द्वारपाः स य एतानेवं पञ्च
ब्रह्मपुरुषान्स्वर्गस्य लोकस्य द्वारपान्वेदास्य कुले वीरो जायते
प्रतिपद्यते स्वर्गं लोकं य एतानेवं पञ्च
ब्रह्मपुरुषान्स्वर्गस्य लोकस्य
द्वारपान्वेद ॥ ६ ॥

te vā ete pañca brahmapuruṣāḥ svargasya lokasya dvārapāḥ sa ya etānevaṃ pañca
brahmapuruṣānsvargasya lokasya dvārapānvedāsya kule vīro jāyate
pratipadyate svargaṃ lokaṃ ya etānevaṃ pañca
brahmapuruṣānsvargasya lokasya
dvārapānveda || 6 ||

अथ यदतः परो दिवो ज्योतिर्दीप्यते विश्वतः पृष्ठेषु सर्वतः
पृष्ठेष्वनुत्तमेषूत्तमेषु लोकेष्विदं वाव
तद्यदिदमस्मिन्नन्तः पुरुषे ज्योतिः ॥ ७ ॥

atha yadataḥ paro divo jyotirdīpyate viśvataḥ pṛṣṭheṣu sarvataḥ
pṛṣṭheṣvanuttameṣūttameṣu lokeṣvidaṃ vāva
tadyadidamasminnantaḥ puruṣe jyotiḥ || 7 ||

तस्यैषा दृष्टिर्यत्रैतदस्मिञ्छरीरे सꣳस्पर्शेनोष्णिमानं विजानाति तस्यैषा
श्रुतिर्यत्रैतत्कर्णावपिगृह्य निनदमिव नदथुरिवाग्नेरिव ज्वलत उपशृणोति
तदेतद्दृष्टं च श्रुतं चेत्युपासीत चक्षुष्यः श्रुतो भवति य एवं वेद य
एवं वेद ॥ ८ ॥

tasyaiṣā dṛṣṭiryatraitadasmiñcharīre sam̐sparśenoṣṇimānaṃ vijānāti tasyaiṣā
śrutiryatraitatkarṇāvapigṛhya ninadamiva nadathurivāgneriva jvalata upaśṛṇoti
tadetaddṛṣṭaṃ ca śrutaṃ cetyupāsīta cakṣuṣyaḥ śruto bhavati ya evaṃ veda ya
evaṃ veda || 8 ||

इति त्रयोदशखण्डभाष्यम् ॥

iti trayodaśakhaṇḍabhāṣyam ||